Anasayfa / 8. Sınıf İnkılap Tarihi / 8. Sınıf Ders Notları / Türkiye Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkarılan Ayaklanmalar

Türkiye Büyük Millet Meclisine Karşı Çıkarılan Ayaklanmalar

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNE KARŞI ÇIKARILAN AYAKLANMALAR

 Ayaklanmaların çıkmasında;

  • İstanbul Hükümetinin Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarını idama mahkûm ettirmesi
  • İstanbul Hükümetinin saltanat ve hilafetin otoritesini devam ettirme düşüncesi
  • Milli bilinci yok ederek TBMM’yi halktan uzaklaştırmak istemeleri
  • Şeyhülislamın, milli mücadelenin lider kadrosu aleyhinde fetva yayımlaması,
  • Azınlıkların (Rum, Ermeni) yeni devletler kurma çalışmaları
  • İngilizlerin Boğazları daha uzun süre elde tutma planı
  • Bazı Kuvayı Milliye birliklerinin disiplinsiz hareketleri etkili olmuştur.

 AYAKLANMALARA KARŞI ALINAN ÖNLEMLER

  • Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı.
  • İstiklal Mahkemeleri
  • İstanbul Hükümeti’nin fetvasına karşılık olarak Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi imzasıyla karşı fetva hazırlandı.
  • Ankara’da kurulan Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi ile aleyhte propagandalara karşılık verildi.
  • Kuvayı Milliye birlikleri kaldırılmış ve yerlerine Düzenli Ordu kurulmuştur.
  • İstiklal Mahkemesi üyelerinin Meclis içerisinden seçilmesi TBMM’nin yargı yetkisini de kullandığını gösterir.

 AYAKLANMALARIN SONUÇLARI

  • TBMM, elindeki insan ve malzeme gücünü ayaklanmaları bastırmak için kullandığından, milli kaynak zayiatına ve kardeş kanının dökülmesine neden oldu.
  • Düzenli ordunun kurulması ve Kurtuluş Savaşı’nın başarıya ulaşması gecikti.
  • İtilaf Devletleri ve Yunanlılar, TBMM’nin ayaklanmalarla uğraşmasından yararlanarak işgallerini genişlettiler.
  • Ayaklanmaları bastırmasındaki başarılarından dolayı, TBMM’nin halk üzerindeki gücü arttı.(olumlu)

 DOĞRUDAN İSTANBUL HÜKÜMETİ TARAFINDAN ÇIKARILAN AYAKLANMALAR

  • İngilizlerin, Boğazları kontrol altında tutmak amacıyla İstanbul Hükümeti’ne çıkarttıkları isyanlardır.
  • Ahmet Anzavur: Balıkesir ve çevresindeki Kuvayı Milliye birliklerini dağıtmak amacıyla İngiliz desteğiyle çıkarılmıştır.
  • Kuvayı İnzibatiye (Halifelik Ordusu) Ayaklanması: Damat Ferit tarafından milli güçleri dağıtmak amacıyla İzmit

 İSTANBUL HÜKÜMETİ VE İTİLAF DEVLETLERİ TARAFINDAN ÇIKARILANLAR

  • Halkın dini duygularını istismar ederek Milli Mücadele’yi engellemek için çıkarılan ayaklanmalardır.
  • Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı (Boğazlar için),
  • Bozkır, Delibaş Mehmet (Konya en geniş kapsamlı dini ayaklanma),
  • Koçgiri (Sivas ve Erzincan),
  • Çapanoğulları (Yozgat),
  • Çopur Musa (Afyon)
  • Milli Aşireti (Urfa), Cemil Çeto (Batman)

 AZINLIKLAR TARAFINDAN ÇIKARILAN AYAKLANMALAR

Osmanlı Devleti’nin iyice zayıflamasına paralel olarak;

  • Doğu Anadolu’da Ermeniler,
  • Doğu Karadeniz’de Rumlar
  • Batı Anadolu’da Rumlar,
  • Güney Anadolu’da Fransızların desteği ile Ermeniler tarafından bağımsız bir devlet kurmak amacıyla çıkarılan ayaklanmalardır.
  • TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmaların içerisinde en uzun süreli olanları azınlık (özellikle Rum) ayaklanmalarıdır.

 KUVAYI MİLLİYECİLER TARAFINDAN ÇIKARILAN AYAKLANMALAR

  • Düzenli ordunun kuruluş aşamasında belirli bir disiplin ve otorite altına girmek istemeyen bazı Kuva-i Milliye Şefleri tarafından çıkartılmıştır.
  • Çerkez Ethem (Kütahya),
  • Demirci Mehmet Efe (Denizli) ayaklanmalarıdır

Bu özeti düzenlenmiş ve word olarak indirmek için BURAYA TIKLAYINIZ